Mikropoświadczenie to cyfrowe potwierdzenie efektów uczenia się zdobytych w krótkiej formie kształcenia, na przykład kursie lub szkoleniu, ocenionych według jawnych i jasno określonych kryteriów.

Poniżej sześć kroków wprowadzenia mikropoświadczeń na uczelni, pytania kontrolne do każdego z nich i elementy opisu wskazane przez Radę Unii Europejskiej.

Kiedy mikropoświadczenia mają sens na uczelni?

Wtedy, gdy uczelnia prowadzi krótkie formy kształcenia: kursy dla słuchaczy spoza uczelni, moduły uzupełniające, szkolenia dla firm albo ścieżki doskonalenia dla absolwentów. Rada UE przyjęła 16 czerwca 2022 r. zalecenie w sprawie europejskiego podejścia do mikropoświadczeń na potrzeby uczenia się przez całe życie i zatrudnialności. Zalecenie wskazuje wspólną definicję, standardowe elementy opisu i zasady projektowania mikropoświadczeń.

Kierunek wyznaczył wcześniej komunikat Komisji Europejskiej o europejskim obszarze edukacji z 2020 r., w którym mikropoświadczenia są jednym z narzędzi elastycznych ścieżek kształcenia.

Krok 1: Wybierz kursy - które programy nadają się na mikropoświadczenia?

Pierwszy krok ustala, od czego zacząć. Najlepiej sprawdzają się krótkie formy z wyraźnym efektem: kurs praktycznej umiejętności, moduł specjalistyczny, szkolenie zamawiane przez pracodawcę. Na start wystarczy kilka kursów, na których uczelnia przetestuje cały proces, zanim obejmie nim kolejne programy.

Pytania kontrolne:

  • Czy wybrane kursy mają jasno określony, praktyczny efekt?
  • Czy ich odbiorcy skorzystają z cyfrowego potwierdzenia, na przykład w rekrutacji?
  • Czy kursy mają opiekunów, którzy przejdą przez pilotaż?

Jeśli odpowiedź brzmi „nie”, zacznij od jednego kursu, który już ma dobrze opisany program, i potraktuj go jako pilotaż.

Krok 2: Opisz efekty uczenia się - co dokładnie potwierdza odznaka?

Drugi krok to serce mikropoświadczenia. Efekt uczenia się opisuje, co uczestnik wie i potrafi po kursie, a nie to, w czym brał udział. Formułuj go czasownikami, które da się sprawdzić: „analizuje”, „projektuje”, „konfiguruje”. Ogólniki w rodzaju „zna zagadnienia” utrudniają ocenę i obniżają wartość odznaki w oczach pracodawcy.

Pytania kontrolne:

  • Czy każdy efekt da się sprawdzić w ocenie?
  • Czy opis zrozumie osoba spoza uczelni, na przykład pracodawca?
  • Czy efekty odpowiadają faktycznej treści kursu?

Jeśli odpowiedź brzmi „nie”, przepisz efekty z perspektywy pracodawcy, który będzie czytał odznakę bez znajomości programu.

Krok 3: Zaplanuj ocenę - jak sprawdzisz, że efekt został osiągnięty?

Trzeci krok łączy efekty z oceną. Definicja z zalecenia Rady UE mówi o efektach ocenionych według jawnych i jasno określonych kryteriów, więc sam udział w zajęciach nie wystarczy. Formą oceny może być test, projekt, zadanie praktyczne albo obrona pracy. Kryteria zaliczenia warto opublikować uczestnikom przed rozpoczęciem kursu.

Pytania kontrolne:

  • Czy każdy efekt z kroku 2 ma przypisaną formę oceny?
  • Czy kryteria zaliczenia są znane uczestnikom z góry?
  • Czy ocenę da się powtórzyć w ten sam sposób dla kolejnych grup?

Jeśli odpowiedź brzmi „nie”, dopisz do kursu przynajmniej jedno zadanie sprawdzające dla każdego efektu.

Krok 4: Uzupełnij opis wg standardu UE - jakie elementy musi zawierać?

Czwarty krok porządkuje opis. Zalecenie Rady UE wymienia standardowe elementy opisu mikropoświadczenia, m.in.: dane uczestnika, tytuł, wystawcę, datę wydania, efekty uczenia się, nakład pracy (w punktach ECTS, gdy to możliwe), poziom kształcenia, rodzaj oceny, formę udziału i sposób zapewnienia jakości. Komplet tych informacji sprawia, że odznakę da się porównać z innymi w całej Unii.

Pytania kontrolne:

  • Czy opis zawiera wszystkie standardowe elementy wskazane w zaleceniu?
  • Czy nakład pracy jest podany w ECTS tam, gdzie to możliwe?
  • Czy wiadomo, jak zapewniana jest jakość kursu?

Jeśli odpowiedź brzmi „nie”, przygotuj jeden wzorcowy opis i stosuj go jako szablon dla kolejnych kursów.

Krok 5: Wybierz format - jak wystawić odznakę, którą da się zweryfikować?

Piąty krok dotyczy techniki. Najczęściej stosowanym formatem jest standard Open Badges, rozwijany przez organizację 1EdTech. Odznaka zawiera w sobie opis z kroku 4, dane wystawcy i odbiorcy oraz informacje potrzebne do jej weryfikacji. Uczestnik może ją umieścić w cyfrowym CV albo w profilu zawodowym, a pracodawca sprawdzić bez kontaktu z uczelnią.

Pytania kontrolne:

  • Czy odznaka zawiera pełny opis, a nie tylko grafikę?
  • Czy osoba z zewnątrz może samodzielnie sprawdzić jej autentyczność?
  • Czy wystawianie jest automatyczne po zaliczeniu?

Jeśli odpowiedź brzmi „nie”, wybierz platformę, która wystawia odznaki Open Badges automatycznie po zaliczeniu oceny.

Krok 6: Zadbaj o jakość i komunikację - jak utrzymać wiarygodność?

Szósty krok utrzymuje wartość mikropoświadczeń w czasie. Zalecenie Rady UE stawia jakość, przejrzystość i możliwość uznawania wśród zasad projektowania mikropoświadczeń. W praktyce oznacza to regularny przegląd kursów, aktualny opis i jasną informację dla uczestników, do czego mogą użyć odznaki. Warto też zbierać opinie pracodawców, którzy takie odznaki widzą.

Pytania kontrolne:

  • Czy kursy z mikropoświadczeniem mają zaplanowany przegląd?
  • Czy uczestnicy wiedzą, jak udostępnić odznakę?
  • Czy uczelnia zbiera informację zwrotną od pracodawców?

Jeśli odpowiedź brzmi „nie”, ustal coroczny przegląd i dodaj do kursu krótką instrukcję udostępniania odznaki.

Samodzielnie czy z platformą?

Pilotaż na jednym kursie da się poprowadzić ręcznie. Przy kilkunastu kursach i setkach uczestników ręczne wystawianie odznak staje się wąskim gardłem. Platforma, która łączy ocenę z automatycznym wystawieniem odznaki w standardzie Open Badge, usuwa ten krok z pracy dziekanatu. Tak działa e-LEA University, a szczegóły opisujemy na stronie o mikropoświadczeniach.

Podsumowanie

Wprowadzenie mikropoświadczeń zaczyna się od wyboru kilku krótkich kursów z wyraźnym efektem. Efekty uczenia się trzeba opisać tak, żeby dało się je sprawdzić i zrozumieć poza uczelnią. Każdy efekt potrzebuje formy oceny z jawnymi kryteriami. Opis odznaki powinien zawierać standardowe elementy wskazane w zaleceniu Rady UE z 16 czerwca 2022 r. Format Open Badges pozwala zweryfikować odznakę bez kontaktu z uczelnią. Regularny przegląd i informacja dla uczestników utrzymują wiarygodność całego systemu.

Źródła

  1. Zalecenie Rady z dnia 16 czerwca 2022 r. w sprawie europejskiego podejścia do mikropoświadczeń na potrzeby uczenia się przez całe życie i zatrudnialności - EUR-Lex
  2. Komunikat Komisji w sprawie realizacji europejskiego obszaru edukacji do 2025 r. - EUR-Lex
  3. A European approach to micro-credentials - Komisja Europejska
  4. Open Badges - 1EdTech